Корунд гаиләсенең "иң яхшы йолдызы" Сапфир "күк зәңгәр костюм" кигән нәфис егеткә охшаган. Ләкин аның белән күп тапкырлар очрашканнан соң, сез аның гардеробының "зәңгәр" генә түгел, "күк зәңгәр" генә түгел икәнен күрерсез. "Күк чәчәге зәңгәре"ннән алып "патша зәңгәренә" кадәр һәр зәңгәр төс күзне камаштыра. Зәңгәр төс бераз монотон дип уйласагыз, ул сезгә яшел, соры, сары, кызгылт сары, шәмәхә, алсу һәм тагын көрән төсләрне күрсәтер.
Төрле төстәге сапфир
Сапфир
Химик составы: Al₂O₃ \ nТөсе: Сапфирның төсе үзгәрүе аның рәшәткәсендә төрле элементларның алышынуы нәтиҗәсе. Рубиннан кала корунд гаиләсенең барлык төсләрен дә үз эченә ала. Катылыгы: Моос катылыгы 9, алмаздан кала икенче урында. Тыгызлыгы: куб сантиметрга 3,95-4,1 грамм \ nБер сыну күрсәткече: 0,008-0,010 \ nЯлтыравыклылык: Үтә күренмәледән ярым үтә күренмәлегә, пыяла сыман ялтыравыктан алмаздан түбән ялтыравыкка кадәр. Махсус оптик эффект: Кайбер сапфирларда йолдыз яктылыгы эффекты бар. Ягъни, дуга формасындагы кисү һәм тартудан соң, эчендәге вак керемнәр (мәсәлән, рутил) яктылыкны чагылдыра, шуның белән асылташның өске өлешендә алты йолдыз яктылыгы нуры күренә.
Алты атулы Йолдызлы Сапфир
Төп җитештерү өлкәләре
Танылган җитештерү өлкәләренә Мадагаскар, Шри-Ланка, Мьянма, Австралия, Һиндстан һәм Африканың кайбер өлешләре керә.
Төрле чыгышлы сапфирларның үзенчәлекле үзенчәлекләре бар. Мәсәлән, Мьянма, Кашмир һәм башка төбәкләрдә җитештерелгән сапфирлар титан белән буялган, бу ачык зәңгәр төс бирә, ә Австралия, Таиланд һәм Кытайдан китерелгән сапфирлар тимер белән буялган, бу исә караңгырак төс бирә.
Чыганакның барлыкка килүе
Сапфирның формалашуы катлаулы процесс, гадәттә билгеле бер геологик шартларда.
Метаморфик сәбәп: Магнийга бай ташлар (мәсәлән, мәрмәр) титан/тимергә бай сыеклыклар белән бәйләнешкә кергәндә, корунд 700-900℃ температурада 6-12 кбар басым астында барлыкка килә. Кашмир сапфирының "бәрхет эффекты" катнашмалары нәкъ менә шушы югары басымлы мохитнең "билгесе" булып тора.
Магматик генезис: Корунд кристалларын йөртүче базальт магмасы җир өстенә атылып чыга һәм Мьянмадагы Могу кебек утырмаларны барлыкка китерә. Мондагы сапфирларда еш кына "йолдыз яктысы" рәвешендә урнашкан рутиит катнашмалары бар.
Мьянмадан алынган Могок сапфирларындагы характерлы уксыман рутил катнашмалары
Пегматит төре: Шри-Ланкадан алынган сапфирлар гранит пегматитының җимерелүенең "мирасы" булып тора.
Шри-Ланкадагы сапфир төсендәге чимал таш
Бәясе һәм кулланылышы
Сапфирның кулланылышы һәм кулланылышы зәркән әйберләре, фән, мәгариф һәм сәнгать кебек төрле өлкәләрне үз эченә ала.
Асылташларның бәясе: Сапфир үзенең матур төсе, югары катылыгы һәм ныклыгы өчен югары бәяләнгән, һәм ул еш кына йөзекләр, муенсалар, алкалар һәм беләзекләр кебек югары сыйфатлы бизәнү әйберләре ясау өчен кулланыла.
Төрле төстәге сапфирлар һәм хром ионнары
Символик мәгънә: Сапфир тугрылыкны, даимилекне, мәрхәмәтлелекне һәм намуслылыкны символлаштыра, һәм сентябрь һәм көз өчен туган көн ташы булып тора.
Сәнәгатьтә кулланылышы: Асыл таш буларак кулланылудан тыш, сапфир шулай ук югары катылыгы һәм үтә күренмәлелеге аркасында сәгатьләр өчен кристалл пыяла һәм оптик кораллар өчен тәрәзә материаллары җитештерүдә дә кулланыла.
Синтетик сапфир
Синтетик сапфир лабораториядә җитештерелә, ләкин аның химик, оптик һәм физик үзлекләре табигый минералларныкы белән диярлек бер үк.
Сапфир синтезлау/эшкәртү тарихы
1045 елда корунд асылташлары 1100°C температурада якутларның зәңгәр төсен бетерү өчен эшкәртелгән.
1902 елда француз химигы Огюст Верней (1856-1913) тарафыннан 1902 елда ялкын эретү ысулы белән беренче ясалма синтезланган корунд алынган.
1975 елда Шри-Ланкадан алынган геуда сапфирын зәңгәр төскә кертү өчен югары температурада (1500°C+) җылытканнар.
2003 елның җәендә GIA рубин һәм сапфирларда бериллий диффузиясе буенча мөһим яңа тикшеренү бастырып чыгарды.
Таҗның сапфирларга аеруча мәхәббәте бармы?
Австрия таҗы
Скелет алтыннан эшләнгән һәм энҗе, бриллиант һәм якутлар белән бизәлгән. Таҗның өске өлешенең уртасында гаҗәеп ялтыравыклы сапфир урнашкан.
Виктория патшабикәсе сапфир һәм бриллиант таҗ
Таҗ тулысынча алтын һәм көмештән эшләнгән, киңлеге 11,5 сантиметр. Ул 11 мендәр һәм кайт формасындагы киселгән сапфир белән бизәлгән һәм якты иске шахтадан киселгән бриллиантлар белән бизәлгән. Бу бүләкне принц Альберт 1840 елда туе алдыннан патшабикәгә биргән.
Британия империясенең таҗы
Бу таҗ 5 якут, 17 сапфир, 11 зөбәрҗәт, 269 энҗе һәм төрле зурлыктагы 2868 бриллиант белән бизәлгән.
Патша Россиясе императрицасы Мариянең сапфиры
Рус рәссамы Константин Маковский бервакыт Мариянең портретын ясаган. Картинада Мария гаҗәеп кием кигән һәм бик затлы сапфир костюмнарының тулы комплектын кигән. Алар арасында муенындагы муенса иң игътибарны җәлеп итә, ул 139 карат авырлыктагы овал сапфир белән бизәлгән.
Сапфир чыннан да бик матур. Аңа ия булу мөмкин түгел. Ни дисәң дә, бәясе төсенә, ачыклыгына, кисү техникасына, авырлыгына, килеп чыгышына һәм оптимальләштерелгәнме-юкмы икәненә карап бик нык үзгәрергә мөмкин. Сатып алганда игътибарлы булыгыз. Ни дисәң дә, ул "тугрылык һәм зирәклек" символы. Бу "йолдыз яктысы"на бирелмәгез.
XXKH'Синтетик сапфир чимал таш материалы:
XKH'ның Sapphire сәгать тышлыгы:
Бастырылган вакыты: 2025 елның 12 мае